De Ka‘ba in de Grote Moskee van Mekka (Saoedi-Arabië)

Inleiding

De islam is na het christendom de tweede godsdienst van Nederland en wordt hier ter lande door ongeveer 950 000 landgenoten (5.5% van de bevolking) beleden. Net zoals de joodse en Chinese gemeenschappen in ons land, hanteren zij een religieuze kalender die gebaseerd is op de schijngestalten van de maan waardoor deze dus sterk afwijkt van de hier meer gebruikelijke westerse of gregoriaanse zonnekalender die van Romeins-christelijke oorsprong is.

Zo beginnen de islamitische maanden doorgaans op andere dagen dan die van de maanden in de westerse kalender en ook het begin van het islamitisch jaar valt (bijna) nooit samen met de westerse nieuwjaarsdag. In tegenstelling met de dagen in de westerse kalender die steeds (na oud-Romeins gebruik) om middernacht aanvangen, begint de islamitische dag altijd bij zonsondergang (dus ongeveer zes uur eerder). Omdat een islamitisch jaar, van twaalf maanmaanden elk, bijna 11 dagen korter is dan een zonnejaar valt het islamitisch nieuw jaar (en alle andere islamitische feestdagen) elk jaar anderhalve week eerder in de westerse kalender.

Vandaag in de islamitische kalender

De islamitische datum voor vandaag is de linker kolom aangegeven volgens de twee meest gebruikte islamitische kalenders in Nederland. De bovenste is volgens de Umm al-Qura kalender, een ‘berekende’ maankalender die met name in Saoedi-Arabië en enkele omringende landen wordt gebruikt maar die ook door veel Nederlandse moslims van Marokkaanse herkomst wordt gevolgd. De tweede kalender is gebaseerd op de ‘berekende’ maankalender van het Turkse Instituut voor Godsdienstige Regelgeving (Diyanet İşleri Başkanlığı) en wordt door Turkse moslims gevolgd. Voor beide kalenders geldt de eerste opgegeven islamitische datum van middernacht tot zonsondergang, de tweede opgegeven datum geldt van zonsondergang tot middernacht.

In Marokko wordt de Islamitische kalender nog traditioneel geregeld aan de hand van sterrenkundige waarnemingen. Het begin van elke maand wordt, nadat de nieuwe maansikkel ergens vanuit Marokko door betrouwbare waarnemers is gezien, nog op dezelfde avond officieel bekend gemaakt door het Ministère des Habous et des Affaires Islamiques.

Niet alle moslims in Nederland volgen de bovengenoemde kalenders en er zijn ook andere berekeningsmethoden bekend die hier één of twee dagen van kunnen afwijken. Deze afwijkingen zijn het gevolg van het feit dat de islamitische kalender een maankalender is waarbij strikt genomen elke maand pas begint als de jonge maansikkel voor het eerst met het ongewapende oog gezien wordt. Voor de meeste maanden hanteert men gemakshalve vaak een berekeningswijze die de gemiddelde loop van de maan volgt maar tijdens de maanden waarin bijzondere religieuze evenementen plaatsvinden geloven vele moslims dat de aanvang van de maand niet door berekening maar door waarneming bepaald dient te worden. Vooral tijdens de vastenmaand Ramaḍān of de bedevaartsmaand Dhū ’l-Ḥijja kan dit vaak tot verwarring leiden.

Voor een gedetailleerde uitleg over de islamitische kalender, alternatieve berekeningsmethoden en meer, zie De islamitische kalender.

Data voor de Ramaḍān, het Kleine Feest en het Grote Offerfeest in 2016

Volgens de Umm al-Qura kalender, een ‘berekende’ maankalender die in Saoedi-Arabië en enkele omliggende landen wordt gebruikt, begint de vastenmaand Ramaḍān op de avond van vrijdag 26 mei (na zonsondergang). Het vasten gebeurt vanaf zaterdag 27 mei, steeds overdag (meer precies: vanaf de ochtendschemering tot zonsondergang), tot het einde van de vastenmaand. Het Feest van het Verbreken van het Vasten (ook wel bekend als het Kleine Feest of het Suikerfeest), waarmee het einde van de vastenmaand Ramaḍān wordt gevierd, begint op de avond van zaterdag 24 juni (na zonsondergang). Het Grote Offerfeest vindt plaats op de 10de dag van Dhū ’l-Ḥijja en vormt het hoogtepunt van de jaarlijkse bedevaart in Mekka. Volgens de Umm al-Qura kalender begint deze dag op de avond van donderdag 31 augustus (na zonsondergang).

Let op: alle data volgens de Umm al-Qura kalender kunnen op het laatste moment
door de religieuze autoriteiten van Saoedi-Arabië met een dag worden bijgesteld

Naar verwachting zullen de Islamic Society of North America (ISNA), de Fiqh Council of North America (FCNA) en de European Council for Fatwa and Research (ECFR) aanbevelen om het begin en het einde van de vastenmaand en het begin van bedevaartsmaand op dezelfde avonden als in Saoedi-Arabië te laten aanvangen.

Turkse moslims gaan ook uit van een ‘berekende’ maankalender met het verschil dat de maand aanvangt op de avond dat de smalle maansikkel volgens sterrenkundige berekeningen ergens vanaf de wereld gezien kan worden. Volgens het Turkse Instituut voor Godsdienstige Regelgeving (Diyanet İşleri Başkanlığı) begint de Ramaḍān (Ramazan) op de avond van vrijdag 26 mei (na zonsondergang – de avond van Cuma 26 Mayıs) en begint het Suikerfeest (Şeker Bayramı of Ramazan Bayramı) op de avond van zaterdag 24 juni (na zonsondergang – de avond van Cumartesi 24 Haziran). Volgens dezelfde berekeningen zal het Grote Offerfeest (Kurban Bayramı) aanvangen op de avond van donderdag 31 augustus (na zonsondergang – de avond van Perşembe 31 Ağustos).

In Marokko begint de Ramaḍān pas officieel op de avond dat de nieuwe maansikkel ergens vanuit Marokko door betrouwbare waarnemers is gezien. Dit wordt op dezelfde avond bekend gemaakt door het Ministère des Habous et des Affaires Islamiques. Het einde van de Ramaḍān wordt een maand later op dezelfde manier bekend gemaakt. Volgens sterrenkundige berekeningen zal de maansikkel vanuit Marokko voor het eerst zichtbaar zijn op de avond van vrijdag 26 mei (na zonsondergang). Volgens dezelfde berekeningen zal de maansikkel die het einde van de Ramaḍān en het begin van het Feest van het Verbreken van het Vasten aankondigt eerst zichtbaar zijn op de avond van zondag 25 juni (na zonsondergang). Volgens dezelfde berekeningen zal het Grote Offerfeest waarschijnlijk aanvangen op de avond van donderdag 31 augustus (na zonsondergang).

In Nederland zal de maansikkel die het begin van de Ramaḍān aankondigt pas op de avond van zaterdag 27 mei, vlak na zonsondergang en laag in het west-noordwesten, met het blote oog gezien kunnen worden. Evenzo zal de maansikkel die het einde van de Ramaḍān aankondigt in Nederland pas op de avond van zondag 25 juni (na zonsondergang) gezien kunnen worden.

De zichtbaarheid van de maansikkel bij het begin en het einde van de vastenmaand Ramaḍān en het begin van de bedevaartsmaand Dhū ’l-Ḥijja in 2017
 
klik voor een grotere afbeelding klik voor een grotere afbeelding klik voor een grotere afbeelding
Ramaḍān 1438 AH Shawwāl 1438 AH Dhū ’l-Ḥijja 1438 AH

Data voor de Ramaḍān, het Kleine Feest en het Grote Offerfeest in 2018

De gegevens voor 2018 zullen in het najaar van 2017 beschikbaar komen

Voor wie meer wil weten

Voor wie meer wil weten over de precieze regeling van de islamitische kalender, de achtergrond en oorsprong van de islamitische kalender en andere zaken die met de islamitische tijdrekening verband houden, kan terecht bij de volgende webpagina’s:

Zelf de maan tijdens de Ramaḍān waarnemen

Gedurende de vastenmaand Ramaḍān is er onder moslims een grote belangstelling om zelf de smalle maansikkel te zien die het begin en het einde van deze periode aankondigt. Hierbij is het handig om actuele informatie over de zon, de maan en het weer voor Nederland bij de hand te hebben. Deze gegevens kunnen ondermeer online opgevraagd worden via de volgende websites:

Meer links over de islamitische tijdrekening:


naar boven naar de begin pagina