Natuurlijk Lunetten integraal groenplan, deel 2 : streefbeelden

index - inleiding - werkwijze - landschap - ecologie - functie/gebruik - samenhangen - zonering - maatregelen - matrix

7. De zonering

7.1 een indeling van de groenelementen op basis van gebruik en waarde

Op grond van het gebruik van de groenelementen --dat tot op zekere hoogte afhankelijk is van de aard (zie paragraaf 5.2) maar ook van de ligging -- de actuele natuurwaarden en potenties, en de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten is een nieuwe indeling gemaakt van de groenelementen die als basis dient voor een zonering van gebruik en functies.

De volgende eenheden zijn onderscheiden:

Ecologische kern:

Randstedelijk groen:

7.2 karakterisering van de onderscheiden eenheden

De onderscheiden groeneenheden zijn op grond van een aantal aspecten nader gekarakteriseerd: ecologische kwaliteiten, toelaatbaar gebruik, huidige gebruiksvormen en conflicterende gebruiksvormen. Tevens zijn voor elke zone enkele specifieke doelstellingen (voor beheer en inrichting) geformuleerd.

natuurkernen

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

bestaand bos

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

wandelgroen

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Mogelijke gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

speelgroen

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

groen met specifieke gebruikswaarde

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

water en oevers

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

verbindingszones

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

stadsgroen

Ecologische kwaliteiten: Doelstelling: Toelaatbaar gebruik: Huidige gebruiksvormen: Conflicterende gebruiksvormen:

7.3 toewijzen van de eenheden aan gebieden: de zonering

De zonering van het gebied heeft primair betrekking op de graslanden aangezien dit ecotoop een relatief hoog recreatief gebruik kent en in de praktijk blijkt dat de functie van grasland ook makkelijker wordt veranderd dan bijvoorbeeld die van bos. Bij het aanbrengen van de zonering is met de volgende aspecten rekening gehouden: Deze aspecten behoeven enige toelichting. De (toekomstige) natuurkernen zijn omgeven door een buffer van wandelgroen, waar ook sprake is van een extensief gebruik. Tezamen met het aanwezige bos en struweel en eventueel water en oevers vormen deze eenheden drie grotere ecologische kernen. Deze ecologische kernen grenzen aan de intensiever gebruikte groeneenheden: speelgroen, groen met een specifieke gebruikswaarde en stadsgroen. Van de natuurkernen naar het bebouwde gebied toe neemt de intensiteit van het gebruik dus geleidelijk toe. De intensiefst gebruikte terreinen liggen tegen of in het bebouwde gebied.

Er is naar gestreefd de ecologische kernen een dusdanig oppervlak te geven dat de meeste voor Lunetten belangrijke soorten er populaties in stand kunnen houden met een geringe kans op uitsterven (zie tabel 5). In de literatuur worden dergelijke populaties aangeduid als een kernpopulatie of een sleutelpopulatie. De uitsterfkans van een dergelijke populatie wordt geraamd op 5 procent in een periode van 100 jaar bij een minimale immigratie. Bij het opstellen van de zonering is ervan uitgegaan dat het Beatrixpark (ca. 18 ha inclusief bos, water en oevers) en park De Koppel (ca. 17 ha inclusief bos, water en oevers) afzonderlijke leefgebieden vormen die met elkaar verbonden zijn door een aantal verbindingszones, te weten: 1. het Inundatiekanaal, inclusief oevers en de grazige met bomen begroeide dijken; 2. de groene zoom die Lunetten omringt maar die op drie plaatsen (Lunettenbaan, Brennerbaan, station) onderbroken is; 3. de zone langs Goeree, Treek en Gaasterland die over een afstand van ca. 74 meter onderbroken wordt door een kunstwerk, en 4. de zone langs de Oud-Wulverbroekerwetering die onderbroken wordt bij het station.

Van deze verbindingen is de zone van het Inundatiekanaal het meest robuust, vanwege de omvang (58 meter, inclusief 25 meter water en oever), en omdat de verbinding in principe geschikt is van zowel soorten van open water, moerassige milieus als van grasland en opgaande begroeiing. De groene zoom is veel smaller (40 meter inclusief 4 meter water) en biedt ook ruimte aan minder groepen. Mogelijkheden voor soorten van moerassige milieus ontbreken grotendeels. De verbindingen door de wijk zijn voor een beperkt aantal (algemene) soorten functioneel omdat ze slechts tussen de 18 en 20 meter breed zijn met inbegrip van 6 tot 8 meter open water. Ook in deze verbindingen komen nauwelijks moerassige milieus voor en bovendien is er veel verstoring.

In tabel 5 zijn van enkele soorten de eisen die ze stellen aan breedte en oppervlak van respectievelijk corridors Ė het type verbinden waar het in Lunetten om gaat Ė een leefgebied gegeven. Deze cijfers zijn afkomstig uit de literatuur (Alterra 2001, Verboom et al. 1997, Vos et al. 2001).

Uit de tabel blijkt dat, uitgaande van de totale oppervlakte van de beide leefgebieden alleen voor de planten, de poelkikker en het icarusblauwtje het oppervlak van de beide afzonderlijke leefgebieden groot genoeg is voor het vestigen van een sleutelpopulatie. Echter, aangezien slechts een klein deel van het oppervlak van deze gebieden voldoet aan de habitateisen van de betreffende soorten, is zelfs dat mogelijk nog een te rooskleurig beeld. Voor het opbouwen van een stapsteenpopulatie die echter kleiner is en een grotere kans op uitsterven heeft, zijn de groengebieden van Lunetten wel groot genoeg. Dat geldt zeker als de samenhang tussen de gebieden in stand kan worden gehouden door een stelsel van functionele verbindingszones.

soort oppervlakte sleutelgebied
[ha]
oppervlakte stapsteen
[ha]
breedte corridor
[m]
max lengte onderbreking
[m]
bijzonderheden
dieren  
bos  
boomklever 5.0 5.5     gevoelig voor recreatie
open water  
kleine modderkruiper     25 0  
vetje     25 0  
poelkikker 50 5.5 25 50  
groene kikker 0.5        
moerassige millieus  
rietzanger 55 5.5      
ringslang 300 30 25 25  
grasland  
icarusblauwtje 5 1 25 50  
planten  
grasland  
gewone agrimonie 5 1     matige verspreider
bochtige klaver 5 1     matige verspreider
kamgras 5 1     matige verspreider
goudhaver 5 1     matige verspreider
veldgerst 5 1     matige verspreider


Tabel 5. Eisen van enkele soorten met betrekking tot oppervlakte en breedte van leefgebieden en verbindingszones
Bij het opstellen van de zonering is zoveel mogelijk aangesloten bij de huidige gebruiksvormen en functies van de verschillende gebiedsdelen en wel om de volgende redenen: In het licht van het bovenstaande dienen intensievere gebruiksvormen en functies dus geconcentreerd te worden in de zones speelgroen, groen met een specifieke gebruikswaarde en stadsgroen, aangezien de totale oppervlakte aan natuurkernen en wandelgroen (inclusief bos, water en oevers) voor veel soorten aan de krappe kant is en verdere afkalving van het oppervlak vrijwel onvermijdelijk zal leiden tot het verdwijnen van soorten. Verder is het van belang dat gestreefd wordt naar een optimale functionaliteit van de verbindingszones. Vooral de verbindingszones door het bebouwde gebied zijn zo smal en staan zo onder invloed van verstoring, dat ze alleen functioneel zijn voor enkele algemene en veelal minder kritische soorten. Door allerhande activiteiten die het ecologisch functioneren negatief beÔnvloeden, komt ook de functionaliteit voor deze soorten onder druk te staan. Een voorbeeld van zoín activiteit is het uitbreiden van tuinen. Als deze uitbreidingen worden voorzien van hekken en schuttingen kan dat leiden tot een wezenlijke aantasting van het ecologisch doel van deze openbare groenstroken, die in diverse gemeentelijke stukken worden aangeduid als verbindingszone. Het uitbreiden van tuinen en afstoten van openbaar groen door de gemeente is niet per definitie onmogelijk, maar zal moeten geschieden onder strikte voorwaarden die het ecologische functioneren van de zones vooropstellen en die bijvoorbeeld worden vastgelegd in gebruikscontracten. Voordat tot een dergelijke beslissing wordt overgegaan, dient eerst nagegaan te worden of naleving van gebruikscontracten door de gemeente te handhaven is.