Ik heb een animatie van de sterrenhemel laten zien, waarbij steeds 5 minuten in 1 seconde was gecomprimeerd. Ik gebruik daar Xephem voor, maar het kan ook met een ander planetariumprogramma bijvoorbeeld Skyview Café.
Aan het eind was er een oefening waarvoor de volgende gegevens waren verstrekt. Op 6 febr 2009 om 19:00 MET (wintertijd) zijn de hoogten gemeten van Pollux: 37°01' en van Rigel: 25°14'. De gegiste positie is 53°00' Noord en 005°00' Oost. Gevraagd de positie waar de waarnemingen zijn gedaan (voor de fijnproevers: we houden in deze korte workshop geen rekening met meetfouten, klokfouten, refractie, en soortgelijke bijzaken).
Om deze oefening te maken moet u het rekenschema invullen. De GHA ARIES vindt u in de Nautical Almanac, op deze website staat daar een digitale kloon van, waar u onderaan de juiste datum (maand/dag/jaar) kunt invullen. De HULPLENGTE moet u dicht bij de gislengte kiezen, maar altijd zo dat de LHA ARIES precies op hele graden uitkomt. Met de BREEDTE (afgerond op hele graden) en de LHA ARIES (hele graden) kunt u vervolgens Hc en Zn van de gemeten sterren opzoeken in de Sight Reduction Tables for Air Navigation (klik op "Publications" en selecteer Vol. 1 (Selected Stars)). (Let op! de kopie die tijdens de workshop is uitgedeeld, komt uit een inmiddels verlopen (want 15 jaar oude) versie.) Ten slotte berekent u H - Hc.
Op het bijgeleverde plotvel (dat u natuurlijk ook zelf kunt maken) tekent u vanaf de hulppositie (bepaald door gisbreedte op hele graden, en de hulplengte) de twee gevonden azimuths (Zn). Op elk van beide past u de bijbehorende H - Hc af, let op het teken. Vanaf de punten die u zo vindt, trekt u loodlijnen. Dit zijn zulke kleine stukjes van de hoogtecirkels dat we op deze schaal kunnen doen alsof ze recht zijn. Als alles goed is, dan bevinden we ons op hun snijpunt. Met de verouderde Sight Reduction Tables van de handout zou u uit moeten komen op ongeveer 52°16' Noord en 004°27' Oost, dat is vlakbij de Leeuwenhorst. Zie het ingevulde rekenschema. Met de nieuwere online-editie komt u zo'n 10 mijl oostelijker op ca. 52°21' Noord, 004°46' Oost.
Extra opmerking 1: Als de zomertijd geldt moet u 2 uur aftrekken om van kloktijd (MEZT) naar UT=GMT te komen.
Extra opmerking 2: Indien u een waarneming zou doen niet op een geheel uur maar bijvoorbeeld om 19:25:36, dan moet u GHA ARIES in de almanak lineair interpoleren tussen het voorgaande uur (19) en het volgende (20).
Extra opmerking 3: Als u dit ooit in het echt wilt proberen, moet u wel degelijk rekening houden met refractie e.d. Zie de professionele handboeken.
Wie nog meer wil, kan zijn hart ophalen aan de goudmijn van de American Practical Navigator (ook wel bekend als "Bowditch"), te koop in de boekwinkel maar ook gratis online.
De historische wortels van de hoogtepuntmethode kunt u nalezen
in:
Michel Vanvaerenbergh e.a.,
Line of Position Navigation,
Unlimited Publishing LLC, 2003,
ISBN 9781588320681.
Mocht u van plan zijn om echt serieus aan de gang te gaan, dan moet u beslist eens een bezoek brengen aan een van de grote professionele navigatie-leveranciers Datema, Harri, of Observator.
